MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA LUẬT PHÒNG, CHỐNG MA TÚY
07/06/2022 2:07:08 CH
Xem cỡ chữ:
Đọc bài viết:
Để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống ma túy, công tác cai nghiện và quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, tạo môi trường lành mạnh, an ninh, an toàn góp phần phục vụ phát triển kinh tế xã hội và đấu tranh phòng, chống ma túy trong tình hình mới. Luật Phòng, chống ma tuý (gọi tắt là Luật PCMT năm 2021), đã được Quốc hội khoá XIV, kỳ họp thứ 11 thông qua ngày 30/3/2021.
Luật PCMT năm 2021 quy định về phòng, chống ma túy; quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy; cai nghiện ma túy; trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức trong phòng, chống ma túy; quản lý nhà nước và hợp tác quốc tế về phòng, chống ma túy. 
* Chính sách của Nhà nước về phòng, chống ma túy
Luật PCMT năm 2021 quy định các chính sách về phòng, chống ma túy, cụ thể:
+ Thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng, chống ma túy; kết hợp với phòng, chống HIV/AIDS và các tệ nạn xã hội khác.
+ Ưu tiên nguồn lực phòng, chống ma túy cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng sâu, vùng xa, hải đảo, khu vực biên giới và địa bàn phức tạp về ma túy.
+ Cán bộ, chiến sĩ thuộc cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy, người làm công tác cai nghiện ma túy trong các cơ sở cai nghiện ma túy công lập được hưởng chế độ, chính sách ưu đãi phù hợp với tính chất nhiệm vụ, địa bàn hoạt động theo quy định của Chính phủ.
+ Bảo đảm kinh phí cai nghiện ma túy bắt buộc; hỗ trợ kinh phí cai nghiện ma túy tự nguyện, kinh phí quản lý sau cai nghiện ma túy…
* Trách nhiệm phòng, chống ma túy
Luật PCMT năm 2021 quy định cụ thể trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân, gia đình, cộng đồng trong phòng, chống ma túy; quy định cụ thể cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy và nguyên tắc phối hợp của các cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy. 
Trách nhiệm của các cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy:  Theo đó, các cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy gồm: Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, Hải quan trong phạm vi địa bàn, khu vực quản lý được phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về ma túy không chỉ hạn chế ở các hành vi mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần như quy định của Luật PCMT năm 2021. Mục đích đặt ra quy định này để đảm bảo tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, qua đó nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy của các lực lượng Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, Hải quan.
* Kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy:
Luật PCMT năm 2021 quy định về thuốc tiền chất; nguyên liệu làm thuốc lá dược chất gây nghiện, dược chất hướng thần, tiền chất dùng làm thuốc; thuốc thú y có chứa chất ma túy, tiền chất; các hoạt động tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập cần được kiểm soát, không để tội phạm ma túy lợi dụng hoạt động.
* Quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy:
Luật PCMT năm 2021 quy định việc quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy được áp dụng ngay lần đầu người đó sử dụng trái phép chất ma túy, mục đích là ngăn chặn không để họ tiếp tục sử dụng, từ đó góp phần làm giảm người nghiện ma túy, bảo đảm trật tự an toàn xã hội. Quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy không phải là biện pháp xử lý vi phạm hành chính; Luật PCMT năm 2021 đã quy định các nội dung: Xác định người sử dụng trái phép chất ma túy; cơ quan có thẩm quyền xét nghiệm xác định sử dụng ma túy; biện pháp quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy; trách nhiệm của Ủy ban nhân dân, Công an cấp xã; cơ quan, gia đình và cá nhân người sử dụng trái phép chất ma túy. Kinh phí xét nghiệm xác định người sử dụng trái phép chất ma túy. Thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy từ 18 tuổi trở lên là 01 năm, dưới 18 tuổi là 06 tháng.
Lập danh sách thống kê người sử dụng trái phép chất ma túy: Quy định về việc thống kê này không chỉ giúp tăng cường trách nhiệm của cơ quan công an địa phương mà còn sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống ma túy trên địa bàn cả nước.
* Cai nghiện ma túy
Nhằm khắc phục những bất cập trong công tác cai nghiện, đảm bảo tính đồng bộ với pháp luật xử lý vi phạm hành chính, Luật PCMT năm 2021 quy định xác định tình trạng nghiện ma túy, người có thẩm quyền xác định tình trạng nghiện. Đây là quy định nhằm giúp phân biệt người nghiện với người sử dụng để có cách ứng xử phù hợp.
Luật PCMT năm 2021 quy định cho phép người lần đầu được xác định là nghiện ma túy có quyền lựa chọn biện pháp cai nghiện ma túy phù hợp (hoặc cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế).
* Quy trình cai nghiện ma túy
Luật PCMT năm 2021 quy định quy trình cai nghiện ma túy gồm các bước: Tiếp nhận, phân loại; Điều trị cắt cơn, giải độc, điều trị các rối loạn tâm thần, điều trị các bệnh lý khác; Giáo dục, tư vấn, phục hồi hành vi, nhân cách; Lao động trị liệu, học nghề; Chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng.
Luật PCMT năm 2021 quy định hai biện pháp cai nghiện: Cai nghiện ma túy tự nguyện và cai nghiện ma túy bắt buộc.
* Áp dụng biện pháp cai nghiện ma túy
Áp dụng biện pháp cai nghiện ma túy cho người Việt Nam bị nước ngoài trục xuất về nước do có hành vỉ sử dụng trái phép chất ma túy, nghiện ma túy; người nước ngoài nghiện ma túy sinh sống tại Việt Nam; Đồng thời, quy định về cai nghiện ma túy cho người nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài bị trục xuất về nước do nghiện ma túy. Theo đó, tạo điều kiện cho người nước ngoài cai nghiện tự nguyện tại các cơ sở cai nghiện, nếu không đăng ký cai nghiện tự nguyện thì trục xuất về nước. Đối với người Việt Nam ở nước ngoài bị trục xuất về nước do nghiện ma túy thì phải đến cơ quan chuyên môn xác định tình trạng nghiện, nếu có kết quả xác định là nghiện thì thực hiện theo các quy định về cai nghiện.
Ngoài các quy định trên, Luật PCMT năm 2021 quy định về trách nhiệm của các bộ trong công tác giám sát, quản lý, theo dõi người sử dụng trái phép chất ma túy như: Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Y tế, Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội, Bộ Thông tin và Truyền thông và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trong công tác tuyên truyền phòng, chống ma túy.
Luật PCMT năm 2021 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2022 và thay thế Luật Phòng, chống ma túy năm 2000./.
Tuấn Anh - Phòng Tư pháp