Lịch sử - Văn hóa Huế
Tấm lòng dân Huế với thất thủ Kinh đô
Ngày 26 tháng 6 năm 2019.

Ngày 11/5/1884 thực dân Pháp buộc triều đình Mãn Thanh ký điều ước Thiên Tân, cam kết rút quân ra khỏi Bắc Bộ. Được yên ổn về mặt Bắc, chúng quyết định lấn thêm môt bước trên con đường xâm chiếm lãnh thổ nước ta. Với lực lượng quân sự có trong tay, tướng Patenotre buộc triều dình Huế ký hòa ước 6/6 /1884 công nhận sự bảo hộ của chúng; ép triều đình phải để chúng đem quân vào đóng tại Mang Cá nhằm vô hiệu hóa các hoạt động của binh lính ta trong Kinh thành. 

Ngày 2-7-1885 De Courcy, mang theo một đạo quân gồm tổng cộng 19 sĩ quan và trên 1 nghìn binh lính tiến vào cửa Thuân An. Đến Huế, đòi triều đình muốn yên thân phải cống nộp cho chúng một số lớn vàng bạc, đồng thời ra lệnh Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường phải sang Tòa Khâm Sứ để hiệp thương về việc vào yết kiến nhà vua. Một giờ sáng ngày 5/7( tức 23/5 ÂL), Tôn Thất Thuyết ra lệnh khai hỏa tấn công Trấn Bình Đài. Quân ta quyết tràn vào chiếm Tòa, lính Pháp đang ngủ, chợt thức dậy, kẻ bị bắn, kẻ bị chết cháy, số bị thương khá nhiều. Tòa Khâm sứ và Mang Cá cách xa 2.500m và ngăn cách bằng dòng Sông Hương, vì thế chúng không thể cứu viện lẫn nhau. Quân Pháp đành thúc thủ, chờ đợi…
Rạng sáng ngày 23/5, quân Pháp chia quân làm 3 ngã để phản công tiến vào kinh thành. Bị bất ngờ phản công, ban đầu quân ta chống cự rất anh dũng, Trước sự phản công của địch, quân ta không giữ được thành, phải tháo chạy về phía Lục Bộ và tràn ra cửa Đông Ba. Tại đây đã bị toán quân của Pháp từ phía Cửa Trài tiến lên bao vây. Cuộc giết chóc tàn bạo chưa từng có đã xãy ra. Trước đó, trong khi tiến vào Thành Nội, địch ra sức đốt phá, hãm hiếp, giết chóc, cướp bóc không từ một ai. Trưa hôm đó, chúng chia nhau đi đốt hoặc vùi lấp những thi hài của quân và dân ta đã ngã xuống dưới gót giày xâm lực của bọn chúng.Một cuộc chạy loạn hết sức đau thương. Hơn 1.500 người dân và binh lính của ta đã ngã xuống trong đêm hôm đó. Họ chết vì bị trúng đạn của Pháp, một số do chen lấn, giẫm đạp nhau khi cố vượt ra khỏi Kinh thành. Hầu như không có gia đình nào không có người bị tử nạn trong đêm binh biến này. Năm 1894, bộ Lễ đã cho xây về phía trước Hoàng thành một cái Đàn gọi là Đàn Âm Hồn rộng 1500m2; hiện ở số 73-75 đường Ông Ích Khiêm, phường Thuận Hòa. Thật may mắn là lòng dân Huế hơn trăm năm qua không quên ngày 23/5.
Năm nay, tròn 134 năm kể từ khi sự kiện thất thủ Kinh Đô xảy ra. Những ngày này, trên nhiều đường phố, bà con tự động lập bàn thờ tưởng niệm vong linh những người đã bỏ mình vì đất nước. Tại 2 điểm chính trong khu vực Thành Nội là Đàn Âm Hồn ở đường Ông Ích Khiêm (phường Thuận Hòa) và miếu Âm Hồn tại ngã tư Mai Thúc Loan- Lê Thánh Tôn), một ngôi miếu do người dân tự lập nên từ rất lâu, người dân trong khu vực vẫn cùng nhau đến đây, bày biện lễ vật, với tất cả lòng thành, họ cùng nhau thắp nhang, đốt đèn để truy niệm hàng ngàn chiến sĩ và đồng bào ta đã mất trong đêm kinh hoàng; đêm kinh thành Huế thất thủ vào tay bọn thực dân xâm lược… Ngoài ra, nhiều nhà dân vẫn tổ chức lễ cúng để tưởng niệm vong linh những người đã khuất trong biến cố lịch sử này.
Có lẽ chẳng nơi nào trên thế giới cúng âm hồn mà quy mô tổ chức lại có tính cách toàn dân như ở Huế trong ngày lễ cúng âm hồn 23 tháng 5 âm lịch. Đây là một hình thức cúng tế mà đơn vị tổ chức nghi lễ vừa có tính chất đơn lẻ trong từng gia đình, lại vừa có tính chất cộng đồng trong từng đoàn thể, tổ chức, tập thể những người cùng chung một ngành nghề, cùng ở trong một xóm, khu dân cư.Việc duy trì lễ tế Âm hồn thất thủ kinh đô hàng năm không chỉ là sự tôn trọng lễ nghi, đạo lý dân tộc và hợp lòng dân mà còn là dịp để nhắc nhớ một bài học lịch sử vẫn còn nóng bỏng: Kẻ xâm lược dù ngang ngược, tàn bạo đến đâu, rút cục vẫn phải thất bại trước dân tộc Việt đã từng tuyên ngôn từ ngàn năm trước: “Nam quốc sơn hà Nam đế cư…”.

           

------------------------------------------------
Hoài Phong (Đài Truyền thanh Huế)

Tin tức khác
Lễ tế Giao - một lễ hội cung đình độc đáo của Huế
Lễ tế Giao - một lễ hội cung đình độc đáo của Huế

Khi vừa lên ngôi vua Gia Long cho lập đàn Nam Giao ở làng An Ninh để làm lễ tế trời hàng năm. Năm 1806 ông cho lập đàn khác ở vùng gò đồi Dương Xuân. Đó là đàn Nam Giao hiện nay. Đàn xây lộ thiên gồm 3 tầng chồng lên nhau, tượng trưng cho thuyết Tam tài: Thiên - Địa – Nhân. Mỗi tầng có một hình dạng, màu sắc riêng. 

Lịch sử và Lễ tế Tổ nghề Kim hoàn Việt Nam
Lịch sử và Lễ tế Tổ nghề Kim hoàn Việt Nam

Qua bao nhiêu biến động thăng trầm của lịch sử, hàng trăm bảo vật của triều Nguyễn như: ấn vàng, kiếm vàng, sách vàng, đồ ngự dụng bằng vàng… vẫn còn được bảo quản, gìn giữ khá nguyên vẹn tại các bảo tàng, di tích. Đây là những bảo vật vô giá của dân tộc Việt Nam, không những chứa đựng các giá trị văn hóa, lịch sử, nghệ thuật đặc sắc mà còn phản ánh tài nghệ khéo léo, tinh tế của các bậc thầy nghệ nhân kim hoàn cung đình xưa. Nhưng ít ai biết đến khu lăng mộ tổ nghề kim hoàn đã được triều Nguyễn công nhận, ban sắc phong danh vị tọa lạc uy nghi trên đất phường Trường An, thành phố Huế. 

Bình phong và non bộ trong kiến trúc cung đình Huế
Bình phong và non bộ trong kiến trúc cung đình Huế

Huế xưa nay vốn nổi tiếng với nghệ thuật kiến trúc cảnh quan mang đậm tính chất phong thủy. Trong các yếu tố của nghệ thuật kiến trúc truyền thống Huế, bình phong và non bộ đương nhiên là những yếu tố không thể thiếu. 

Doanh nghiệp Quốc phòng thời nhà Nguyễn
Doanh nghiệp Quốc phòng thời nhà Nguyễn

Từ những ngày đầu vào lập nghiệp ở Đàng Trong, các Chúa Nguyễn đã quan tâm đến hoạt động xuất nhập khẩu và kinh tế biển. Sự hình thành và phát triển rực rỡ của thương cảng Hội An là một minh chứng sinh động nhất về chính sách mở cửa, giao thương với bên ngoài. Các hoạt động vươn ra biển Đông khẳng định chủ quyền lãnh hải và khai thác biển đảo, trong đó có quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, được ghi chép tương đối đầy đủ, thống nhất trong các bộ sử ký của nhà Nguyễn cũng như trong các tài liệu của người nước ngoài. 

Khu vườn của thế giới bên kia
Khu vườn của thế giới bên kia

Triều đại nhà Nguyễn có 13 đời vua nhưng do những lý do lịch sử khác nhau nên chỉ xây dựng được 7 khu lăng tẩm. Mỗi lăng rộng từ hàng chục đến hàng trăm ha, qui mô lớn nhỏ khác nhau, xây dựng, bố cục theo những kiểu dáng khác nhau nhưng vẫn có những đặc điểm chung thống nhất. Bao quanh lăng là một vòng la thành rộng lớn. Phía ngoài la thành ngày trước là vùng đất cấm. Bên trong la thành, xung quanh các công trình kiến trúc có đào hồ thả sen, ven hồ trồng đủ các loại cây thích hợp, có kiểu dáng đẹp. Các công trình kiến trúc ở mỗi lăng thường được bố trí từ ngoài vào trong theo thứ tự: cổng tam quan, sân chầu, nhà bia, điện thờ, lầu gác, hồ sen, đình tạ, sân vườn. Ở trong cùng là bửu thành, nơi đặt thi hài của nhà vua. 

Phát huy giá trị văn hóa Huế trong xây dựng thương hiệu Áo dài Huế
Phát huy giá trị văn hóa Huế trong xây dựng thương hiệu Áo dài Huế

Ngày 7/3, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh cho biết, được sự chấp thuận của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh - Cơ quan thường trực Ban chỉ đạo Chương trình phát triển tài sản trí tuệ tỉnh Thừa Thiên Huế sẽ tổ chức Hội thảo khoa học cấp tỉnh với chủ đề “Phát huy giá trị văn hóa Huế trong xây dựng thương hiệu Áo dài Huế”. 

Kỷ niệm 230 năm chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa (mồng 5 tết Kỷ Dậu năm 1789 - mồng 5 tết Kỷ Hợi năm 2019): Thuận Hóa – Phú Xuân với chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa
Kỷ niệm 230 năm chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa (mồng 5 tết Kỷ Dậu năm 1789 - mồng 5 tết Kỷ Hợi năm 2019): Thuận Hóa – Phú Xuân với chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa

Cách đây 230 năm, vào những ngày đầu xuân Kỷ Dậu (1789), quân dân Đại Việt dưới sự lãnh đạo của danh tướng thiên tài hoàng đế Quang Trung đã lập nên chiến công hiển hách đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược của triều đình Mãn Thanh. Trong chiến thắng lịch sử có ý nghĩa quan trọng này, nhân dân Thuận Hóa – Phú Xuân đã có nhiều đóng góp tích cực. 

Lễ Dâng hương kỷ niệm 230 năm ngày Nguyễn Huệ lên ngôi tại Phú Xuân (1788 – 2018) và chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa (1789 – 2019)
Lễ Dâng hương kỷ niệm 230 năm ngày Nguyễn Huệ lên ngôi tại Phú Xuân (1788 – 2018) và chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa (1789 – 2019)

Vào cuối thế kỷ thứ XVIII, vùng đất Thuận Hóa - Phú Xuân gắn liền với những thành tựu to lớn của phong trào Tây Sơn, với tên tuổi và sự nghiệp của người anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ - Quang Trung, vị danh tướng thiên tài đã đưa phong trào Tây Sơn đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác và phát triển lên đến đỉnh cao. 

Tọa đàm “Di sản văn hóa làng xã vùng Huế”
Tọa đàm “Di sản văn hóa làng xã vùng Huế”

Chiều ngày 10/12/2018, thực hiện kế hoạch phối hợp khảo sát, nghiên cứu về chủ đề “Di sản văn hóa làng xã vùng Huế - những nét đặc trưng, vấn đề bảo tồn và phát huy giá trị”, Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Thừa Thiên Huế đã phối hợp với Phân viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam tại Huế tổ chức buổi tọa đàm “Di sản văn hóa làng xã vùng Huế”, kỳ I: Nhân vật lịch sử Hồ Quang Đại và Di sản văn hóa làng Nguyệt Biều (thành phố Huế), làng Hương Cần (Thị xã Hương Trà). 

Độc đáo ẩm thực Huế
Độc đáo ẩm thực Huế

Huế từng là thủ phủ Đàng trong của các chúa Nguyễn rồi là kinh đô của triều Tây Sơn và nhà Nguyễn cho nên thú ăn chơi ở vùng đất này có nét đặc sắc riêng. Món ăn Huế chiếm vị trí quan trọng trong danh mục món ăn Việt Nam. Du khách đến Huế thường tìm đến những quán ăn đặc sản. Bởi vì người ta tìm đến quán ăn không chỉ vì đã thấm đói sau những buổi du ngoạn, viếng thăm các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử mà còn có điều thú vị nữa là để tìm hiểu văn hóa của một vùng đất qua nghệ thuật chế biến món ăn và những triết lý về ẩm thực.